Təbii dilin emalı - Giriş, TF-IDF, n-gram.

November 24, 2019, Mammad Hajili

Təbii dilin kompüter tərəfindən emalı ilkin hesablayıcı maşınlar erasından bəri ən önəmli ideyalardan biri idi. Belə ki, hətta Stenli Kübrikin “2001: A Space Odyssey” filmində HAL 9000 kompüteri ingilis dilini anlayır və danışır kimi təsvir edilmişdi. Təbii ki, filmin nümayiş tarixi 1968-cı ili nəzərə aldığımızda izləyicilər bütün elmi-fantastika filmlərində olduğu kimi bu filmdə də reallıqdan uzaq optimistik bir hal ilə qarşı-qarşıya qalmışdılar. Ancaq süni intellekt anlayışının kompüter elmləri və fəlsəfi nəşrlərdə üzə çıxması və bu sahələrdə olan elmi araşdırmalar (maşın öyrənmə, proqramlaşdırma dilləri və neyroelmlər) iki sualın verilməsinə gətirib çıxarırdı.

Read More

Guess who's back'propagate. - Zəncir qaydası və geriyə yayılma.

February 21, 2019, Mammad Hajili

Salamlar, keçən yazıda maşın öyrənmənin təməlini təşkil edən xəta funksiyalarından və ən önəmli alqoritmlərdən olan nöqtəvi meyilli azalma haqqında danışmışdıq. Bu dəfə istəyirəm, keçən dəfə qeyd etdiklərimin süni neyron şəbəkələrdə necə istifadə edildiyi haqqında danışım. Belə ki, bu yazı nöqtəvi meyilli azalmanın neyron şəbəkədə tətbiqi olan geriyə yayılma və onun həlli üçün istifadə edəcəyimiz riyazi metod olan zəncir qaydası ilə bağlıdır.

Read More

Guess who's back'propagate. - Xəta funksiyası və stoxastik nöqtəvi meyilli azalma.

February 18, 2019, Mammad Hajili

Salamlar, keçən yazıda süni neyron şəbəkənin arxitekturası haqqında danışdıq. Orada göstərdiyim “irəli qidalama” tərcüməsi ilə bağlı bir neçə mesaj aldım və biraz qəribə tərcümə olduğunu nəzərə alaraq onu “irəliyə ötürmə” kimi dəyişməyin daha düzgün olduğunu düşünürəm. Bundan əvvəlki yazıda da uyğun dəyişiklikləri edəcəyəm.

Read More

Guess who's back'propagate. - Süni neyron şəbəkə və irəliyə ötürmə alqoritmi.

February 14, 2019, Mammad Hajili

Salamlar, bu yazı Derintelligence-də yazacağımız ilk seriyanın ilk yazısıdır. Bu seriyamız dərin öyrənmənin əsas elementi olan süni neyron şəbəkələr haqqında olacaq. Bu yazı seriyasına başlamağımızın əsas səbəbi texniki resursların artdığı son illərdə sürətlə inkişaf edən maşın/dərin öyrənmə sahəsində Azərbaycanın geri qaldığını düşünməyimiz və bu sahə ilə maraqlanan tələbələr, mühəndislər və araşdırmacıların lazımlı məlumatları yalnızca türk, rus, ingilis dili kimi fərqli dillərdə olan mənbələrdən tapa bilməsidir.

Read More